Nowy model ewaluacji działalności naukowej 2026–2030 - Aspekty formalno-prawne i praktyczne

Zakres przedmiotowy szkolenia:

      Ustawowe regulacje i przepisy prawne w przedmiocie implementacji w ewaluowanych podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i nauki, założeń nowego modelu ewaluacji działalności naukowej (ewaluacja i ocena potencjału), zostaną omówione na gruncie Projektu ustawy z dnia 8 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
      Przedstawiona praktyka wdrożeniowa nowych przepisów ustawowych uwzględnia harmonogram implementacji tj. wejście w życie ustawy, regulacje przejściowe (intertemporalne) i dostosowujące oraz okres vacatio legis, po którym zaczną obowiązywać przepisy końcowe.
      Szkolenie zawiera dwa bloki zadaniowe. Pierwszy, wykładowy obejmujący aspekty formalno-prawne i praktyczne — wdrożenia w ewaluowanych podmiotach założeń nowego modelu ewaluacji działalności naukowej. Drugi, stanowiący dopełnienie pierwszego, w formule dyskusyjnej rozumianej jako sesja pytań i odpowiedzi eksperckich (Q&A).

Materiały szkoleniowe:

Jako opracowanie autorskie stanowią kompendium specjalistycznej wiedzy merytorycznej w połączeniu z najlepszymi praktykami i praktycznymi wskazówkami w zakresie właściwego stosowania przepisów ustawowych. Ze względu na fakt nowatorskiego i kompleksowego ujęcia tematycznego zakresu przedmiotowego szkolenia, posłużą uczestnikom w codziennej pracy w przedmiotowym temacie.

Program szkolenia:

Przerwy:
11:15-11:30
12:45-13:00

I blok szkoleniowy w formie wykładowej
Godz. 09.00-12.45

1. Założenia nowego modelu ewaluacji działalności naukowej podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki:

a) cel nowelizacji ustawy:

• zmiany o charakterze merytorycznym, pojęciowym, terminologicznym, dostosowującym, porządkującym i wynikowym w przedmiocie:
  • oceny działalności naukowej jako pojęcia nadrzędnego;
  • ewaluacji jakości działalności naukowej (pierwszy filar: kategoria naukowa);
  • oceny instytucjonalnej potencjału podmiotu w zakresie nauki i kształcenia (drugi filar: ocena wyróżniająca, pozytywna albo negatywna);
• zasady przeprowadzania oceny działalności naukowej, jej kryteria oraz skutki;
• możliwość złożenia przez podmiot wniosku o nieprzystąpienie do ewaluacji jakości działalności naukowej w ramach wybranej dyscypliny albo wybranych dyscyplin, przy jednoczesnym zachowaniu obowiązku objęcia ewaluacją co najmniej jednej dyscypliny;
• zwiększenie jakości i wiarygodności oceny ewaluacyjnej oraz jej adekwatności do rzeczywistego charakteru, zakresu i efektów działalności naukowej prowadzonej przez oceniane podmioty;
• zakres osiągnięć naukowych lub artystycznych uwzględnianych w ewaluacji jakości działalności naukowej;
• ukierunkowanie ewaluacji na jakość osiągnięć naukowych lub artystycznych, a nie wyłącznie na ich liczbę:
  • określenie limitów liczby osiągnięć naukowych lub artystycznych podlegających ocenie z uwzględnieniem rzeczywistego zaangażowania pracowników i doktorantów w prowadzenie działalności naukowej;
  • możliwość stosowania niższych limitów liczby osiągnięć naukowych lub artystycznych podlegających ocenie;
  • zasady wykazywania przez podmioty do oceny ograniczonego zbioru osiągnięć o największym znaczeniu naukowym lub artystycznym;
• ocena rzeczywistego potencjału instytucjonalnego ewaluowanych podmiotów oraz zdolności do prowadzenia długofalowej, stabilnej i odpowiedzialnej działalności naukowej;
• ograniczenie nadmiernych obciążeń administracyjnych i sprawozdawczych ewaluowanych podmiotów podlegających ocenie (zmniejszenie częstotliwości dokonywania czynności służących przede wszystkim gromadzeniu i raportowaniu danych wymaganych do przeprowadzenia ewaluacji);
• wzmocnienie stabilności kadrowej i organizacyjnej ewaluowanych podmiotów;
• ściślejsze powiązanie działalności naukowej z kształceniem, gospodarką i potrzebami społecznymi;
• fakultatywny mechanizm umożliwiający szybszą weryfikację poziomu działalności naukowej podmiotów, które uzyskały niższą kategorię naukową albo negatywną ocenę potencjału:
  • rozwiązania o charakterze motywacyjnym;
  • zakres działań naprawczych i możliwość wcześniejszego ograniczenia negatywnych skutków niekorzystnego wyniku oceny działalności naukowej, bez oczekiwania na kolejny, regularny cykl oceny;
• możliwość przystąpienia do ponownej oceny działalności naukowej przed przeprowadzeniem kolejnej oceny działalności naukowej w terminie wynikającym z ustawy, warunkowana nie złożeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w przypadku uzyskania:
  • niższej kategorii naukowej;
  • negatywnej oceny potencjału instytucjonalnego w zakresie nauki i kształcenia

b) zmiany dostosowujące w przepisach określających warunki korzystania przez ewaluowane podmioty z uprawnień powiązanych z wynikami ewaluacji działalności naukowej w zakresie:

• posiadania uprawnień do nadawania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki;
• prowadzenia szkół doktorskich;
• udziału uczelni w programach „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza” oraz „Regionalna inicjatywa doskonałości”;
• funkcjonowania federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki.

2. Połączenie w ocenie działalności naukowej dwóch powiązanych ze sobą elementów — ewaluacji osiągnięć w dyscyplinach naukowych lub artystycznych z ekspercką oceną potencjału instytucjonalnego podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki — podstawowe kryteria oceny działalności naukowej:

a) ewaluacja przeprowadzana w ramach dyscyplin:

• podstawowe kryteria oceny obejmujące poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności;
• limity liczby osiągnięć naukowych lub artystycznych w ewaluacji jakości działalności naukowej w ramach kryterium poziomu naukowego lub artystycznego;
• reguły i zasady ustalania limitów osiągnięć naukowych lub artystycznych dla każdej dyscypliny wg. liczby pracowników i doktorantów, wymiaru czasu pracy i przynależności do określonej grupy stanowisk ze względu na zakres wykonywanych obowiązków;
• efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych;
• wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki.

b) ekspercka ocena potencjału w zakresie nauki i kształcenia (weryfikacja aspektów funkcjonowania ewaluowanego podmiotu, które wykraczają poza ocenę poziomu naukowego lub artystycznego):

• możliwość rozwoju podmiotu w zakresie działalności naukowej:
  • całościowe spojrzenie na sposób funkcjonowania podmiotu, jego strategię rozwoju, kulturę organizacyjną, działania wspierające kadrę naukową oraz zdolność do wykorzystywania wyników działalności naukowej w dydaktyce, gospodarce i otoczeniu społecznym, a także w działalności popularyzatorskiej (ocena potencjału podmiotu jako całości, a nie wyłącznie ocena osiągnięć przypisanych do poszczególnych dyscyplin);
  • strategia rozwoju działalności naukowej;
  • zdolności podmiotu do planowania i prowadzenia działalności naukowej w dłuższej perspektywie;
  • sposób organizacji badań naukowych i prac rozwojowych;
  • polityka wspierania zespołów badawczych;
  • zdolność pozyskiwania i wykorzystywania zasobów niezbędnych do prowadzenia działalności naukowej;
  • działania ukierunkowane na rozwój potencjału kadrowego i infrastrukturalnego podmiotu;
• aktywność podmiotu związana z tworzeniem przyjaznego, zrównoważonego i jakościowego środowiska pracy naukowej:
  • warunki, w jakich jest prowadzona działalność naukowa;
  • działania wspierające awans naukowy pracowników na różnych etapach kariery;
  • przejrzystość zasad oceny okresowej pracowników;
  • kodeks etyki wspólnoty akademickiej,
  • wzmocnienie znaczenia zasad etycznych w działalności uczelni oraz podkreślenie odpowiedzialności wspólnoty akademickiej za rzetelność prowadzenia działalności naukowej, dydaktycznej i organizacyjnej,
  • sprzyjanie kształtowaniu kultury rzetelności naukowej oraz przeciwdziałaniu nieetycznym i niepożądanym praktykom publikacyjnym;
  • wspieranie rzetelności naukowej, działania na rzecz stabilności i jakości środowiska pracy;
  • rozwiązania sprzyjające interdyscyplinarności i odpowiedzialnemu zarządzaniu działalnością naukową;
• upowszechnianie wyników badań naukowych i prac rozwojowych, w tym przez różne formy kształcenia:
  • wykorzystanie rezultatów działalności naukowej poza samym procesem badawczym;
  • działania związane z wykorzystywaniem wyników badań naukowych i prac rozwojowych do prowadzenia kształcenia;
  • działalność popularyzująca naukę oraz przeciwdziałanie dezinformacji naukowej;
  • popularyzacja rzetelnej wiedzy w komunikacji naukowej, budowanie zaufania do nauki oraz reagowanie na zjawiska polegające na rozpowszechnianiu informacji sprzecznych z aktualnym stanem wiedzy naukowej,
  • przekazywanie społeczeństwu wiarygodnych informacji oraz wspieranie rozumienia znaczenia nauki dla rozwoju społecznego, gospodarczego i kulturowego;
  • współpraca z otoczeniem społeczno-gospodarczym;
  • działania związane z transferem wiedzy.

c) znaczenie wyniku oceny potencjału (powiązanie z wybranymi uprawnieniami) m.in. dla możliwości:

• nadawania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki — spełnienie łącznie przez podmiot warunków dotyczących:
  • posiadania kategorii naukowej albo uprawnienia nadanego w trybie art. 226a ust. 1 ustawy,
  • minimum kadrowego,
  • odpowiedniej oceny potencjału warunków instytucjonalnych, organizacyjnych, kadrowych i rozwojowych prowadzenia działalności naukowej i kształcenia;
• prowadzenia szkół doktorskich;
• tworzenia studiów bez pozwolenia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki;
• udziału w programach wspierających doskonałość naukową (IDUB; RID).

d) zmiana liczby pracowników prowadzących działalność naukową i sposobu jej ustalania w podmiotach objętych ewaluacją w danej dyscyplinie naukowej lub artystycznej:

• termin od, którego będzie weryfikowany w nowej formule warunek zatrudnienia pracowników podmiotów prowadzących działalność naukową w dyscyplinach w na potrzeby ewaluacji;
• premiowanie trwałego utrzymywania odpowiedniego zaplecza kadrowego w danej dyscyplinie przez cały okres objęty ewaluacją tj. na dzień 31 grudnia każdego roku ocenianego okresu;
• stabilność potencjału kadrowego ewaluowanego podmiotu w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy w całym okresie objętym oceną, a nie wg stanu zatrudnienia na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok przeprowadzenia ewaluacji;

e) wydłużenie cyklu oceny działalności naukowej.

3. Harmonogram implementacji w podmiotach systemu szkolnictwa wyższego i nauki nowego modelu ewaluacji działalności naukowej oraz regulacji w powiązanych obszarach, w tym:

a) termin wejścia w życie ustawy oraz wyjątki od tego terminu w przedmiocie:

• rozpoczęcia działań przygotowawczych i dostosowawczych do nowych wymagań przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki, które powinny zostać wykonane w terminie 6 miesięcy od dnia jej wejścia w życie;
• etapowego wejścia w życie poszczególnych przepisów prawnych tj. warunków:
  • oceny działalności naukowej;
  • w zakresie ustawowych zadań Komisji Ewaluacji Nauki;
  • nadawania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki;
  • prowadzenia szkół doktorskich;
  • zmiany kompetencji senatu w sprawach nadawania stopni;
  • utworzenia i funkcjonowania rad naukowych dyscyplin z uwzględnieniem tzw. minimum kadrowego.

II blok szkoleniowy w formie dyskusyjnej (sesja pytań i odpowiedzi eksperckich - Q&A),
godz. 13.00-14.00

Prelegent:
dr Wojciech Majkowski



Co zapewniamy:

• materiały szkoleniowe w formie papierowej
• certyfikaty papierowe (zalaminowane)
• wsparcie techniczne podczas trwania szkolenia
• wyspecjalizowaną kadrę
• liczebność grupy dostosowaną do specyfiki tematu szkolenia
• możliwość zadawania pytań w trakcie szkolenia za pośrednictwem chatu lub połączenia video