Wymagania formalno-prawne w przedmiocie nadania tytułu profesora reguluje art. 227 Ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. — Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018 poz. 1668, z późn. zm.)1. Tytuł profesora nadaje się w dziedzinie albo w dziedzinie i dyscyplinie lub dyscyplinach. W przypadku wskazania więcej niż jednej dyscypliny ocena przesłanki, o której mowa w art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a, wskazanej ustawy tj. posiadania wybitnych osiągnięć naukowych krajowych lub zagranicznych, dokonywana jest we wszystkich wskazanych dyscyplinach.
W świetle art. 228 wymienionej ustawy, wnioskujący w postępowaniu w sprawie nadania tytułu profesora, składa wniosek wraz z wymaganą dokumentacją do Rady Doskonałości Naukowej jako centralnego organu administracji rządowej działającego na rzecz zapewnienia rozwoju kadry naukowej według najwyższych standardów jakości działalności naukowej. Dokumentacja na tytuł profesorski obejmuje:
a) wniosek przewodni o przeprowadzenie postępowania w sprawie nadania tytułu profesora w dziedzinie i w dyscyplinie lub dyscyplinach, wraz z wymaganymi załącznikami;
b) dane wnioskodawcy;
c) autoreferat, w którym przedstawia się opis kariery zawodowej, opis kariery naukowej lub artystycznej, w tym prowadzonych prac badawczych lub artystycznych oraz realizowanej aktywności naukowej lub artystycznej oraz inne istotne informacje dotyczące osoby ubiegającej się o nadanie tytułu profesora np.: patenty, wykłady konferencyjne na zaproszenie, organizacja konferencji naukowych, wypromowani doktorzy lub kształcenie kadry, nagrody i wyróżnienia, działalność edukacyjna, organizacyjna, popularyzatorska, informacja o wkładzie w rozwój infrastruktury badawczej, kierowanych przez kandydata zespołów badawczych, wizyty naukowe, wygłaszanie referatów, koordynowanie prac badawczych;
d) uzasadnienie posiadania wybitnych osiągnięć naukowych lub artystycznych;
e) Informacja o aktywności naukowej tj. o uczestnictwie w pracach zespołów badawczych realizujących projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych (z podziałem na projekty zrealizowane i będące w toku realizacji oraz z uwzględnieniem informacji o pełnionej funkcji w ramach prac tych zespołów wraz z podaniem informacji o numerze danego projektu i nazwie podmiotu, który go przydzielił) lub odbyciu staży naukowych w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych (z podaniem miejsca, terminu, czasu trwania oraz opisu ich przebiegu) lub prowadzeniu badań naukowych lub prac rozwojowych w uczelniach lub instytucjach naukowych, w tym zagranicznych (z podaniem miejsca, terminu, czasu trwania oraz opisu ich przebiegu);
f) wykaz opublikowanego dorobku naukowego (artykuły naukowe, monografie naukowe, rozdziały w monografiach naukowych, prace naukowe opublikowane w recenzowanych materiałach konferencyjnych, inne prace lub dzieła naukowe);
g) oświadczenie w sprawie uprzedniego ubiegania się o nadanie tytułu profesora (jeżeli dotyczy);
h) oświadczenie o spełnieniu wymogu złożenia oświadczenia lustracyjnego;
i) informacja o złożeniu oświadczenia lustracyjnego;
j) oświadczenie lustracyjne.
Wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie nadania tytułu profesora może być złożony do Rady Doskonałości Naukowej za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej e-Doręczenia (z zastrzeżeniem oświadczenia lustracyjnego, które musi być złożone w wersji papierowej i opatrzone podpisem własnoręcznym):
Adres do doręczeń elektronicznych:
AE:PL-82349-32016-AJGEF-13
W takim przypadku wniosek powinien zostać podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym. Obowiązek złożenia właściwego podpisu elektronicznego dotyczy także wniosku przewodniego oraz każdego innego dokumentu wytworzonego przez Wnioskodawcę na potrzeby przeprowadzenia postępowania w sprawie nadania tytułu profesora.
Przedmiotowy wniosek może być także złożony osobiście w siedzibie Rady Doskonałości Naukowej lub za pośrednictwem przesyłki pocztowej albo kurierskiej w formie papierowej. W takim przypadku wniosek przewodni oraz każdy inny dokument wytworzony przez Wnioskodawcę na potrzeby przeprowadzenia postępowania w sprawie nadania tytułu profesora musi być opatrzony podpisem własnoręcznym.
Jednocześnie Rada Doskonałości Naukowej zaleca wykorzystanie pendrivów jako elektronicznych nośników danych (przy składaniu wniosku w formie papierowej).
Ponadto organ wskazuje, że poświadczenie za zgodność z oryginałem dyplomu habilitującego albo dyplomu doktorskiego może być dokonane przez podmiot, który dokument ten wydał, lub przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym.
Zaleca się, aby w dziedzinach: nauk medycznych i nauk o zdrowu, rolniczych oraz teologicznych Wnioskodawca dołączył analizę bibliometryczną sporządzoną przez bibliotekę uczelnianą.
W przypadku osób ubiegających się o nadanie tytułu profesora w dziedzinie nauk ścisłych i przyrodniczych należy dołączyć również dokumentację w języku angielskim.
Procedura postępowania w sprawie nadania tytułu profesora obejmuje:
a) złożenie do RDN przez wnioskującego wniosku zawierającego uzasadnienie posiadania wybitnych osiągnięć naukowych albo artystycznych;
b) RDN w przypadku, gdy wniosek w sposób oczywisty nie spełnia przesłanek określonych w art. 227 wskazanej ustawy, odmawia wszczęcia postępowania w sprawie nadania tytułu profesora. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania przysługuje zażalenie do RDN;
c) RDN powołuje 5 recenzentów, którym zleca wydanie opinii w zakresie spełnienia wymagań, o których mowa w art. 227 ust. 1 albo 2 wskazanej ustawy. Opinia jest wydawana w terminie 3 miesięcy od dnia zlecenia jej wydania;
d) RDN, w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania opinii, w drodze decyzji administracyjnej:
— występuje do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie wnioskodawcy
tytułu profesora albo
— odmawia wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie
wnioskodawcy tytułu profesora;
e) od decyzji RDN przysługuje wnioskującemu, w terminie 3 miesięcy od dnia jej doręczenia, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który jest rozpatrywany w terminie 6 miesięcy od dnia jego doręczenia;
f) w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy RDN zasięga opinii 2 recenzentów.
Osoba ubiegająca się o tytuł profesora może wystąpić z ponownym wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie jego nadania po upływie co najmniej 5 lat w przypadku ostatecznego postanowienia RDN o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nadania tytułu profesora, jeżeli wniosek w sposób oczywisty nie spełnia przesłanek określonych w art. 227 wskazanej ustawy albo ostatecznej decyzji RDN o odmowie wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie wnioskodawcy tytułu profesora.
W trosce o zapewnienie najwyższej jakości przygotowywanych wniosków, organizowane jest specjalistyczne spotkanie dla osób ubiegających się o tytuł profesora. Szkolenie "Dobre praktyki w przygotowaniu przedmiotowego wniosku o tytuł profesora wraz z wymaganą dokumentacją na potrzeby wszczęcia postępowania w sprawie jego nadania" zawiera m.in. praktyczne aspekty procesu aplikacyjnego, pomagając uczestnikom uporządkować dokumentację, unikać błędów formalnych i efektywnie zaprezentować osiągnięcia naukowe.
Autor: dr Wojciech Majkowski
